Vrolijke gezichten in de ellende die Calcutta heet     

door WILLEKE in september 2005

  
         
 

Eerste indrukken Calcutta !

Alles is hier anders, anders dan thuis, maar ook anders dan in andere grote Aziatische steden als Bangkok of Kathmandu.

Allereerst is er de hitte, de verstikkende vochtige warmte die je doet snakken naar frisse lucht, die er niet is, want de luchtvervuiling is enorm, je ogen, je neus, je keel, alles is geïrriteerd. Alleen een fikse stortbui geeft heel even wat verlichting, maar het doet je wel beseffen hoe kostbaar frisse lucht is !

Dan is er de straat, 'waar alles gebeurt'. Veel (erg veel) mensen leven op straat, slapen, eten en wassen zich op straat. Maar ook mensen die een huis of flat hebben, wassen zich op straat, omdat de huizen geen waterleiding hebben. Er is wel (vrijwel) overal elektriciteit om de airco en fans in de verzengende hitte ('s zomers 45 graden ..) draaiende te houden.
Mensen verdienen hun geld op straat, piepkleine winkeltjes, zelf gemaakte kraampjes of gewoon een uitstalling onder een zeiltje, alles kan hier.
Op het troittoir staat een man, Rosalie kent hem en maakt een praatje. Sinds kort heeft hij ansichtkaarten van Calcutta te koop, hij is zo trots als wat ! Later in de week zal ik er een paar van hem kopen. Tot mijn verbazing verkoop hij ook foto's van de opgebaarde moeder Theresa ..
 

    


Taxichauffeurs zitten of hangen op hun taxi, wachtend op de volgende rit of ze nemen op de hoek van de straat de laatste roddels door. Rickshaw rijders, hetzelfde verhaal, wachtend op een klus met dit verschil dat zij vanaf 1 januari as werkloos zijn. Calcutta is de laatste stad met looprickshaws en India wil van deze beschamende toestand af. Wat deze grote groep mensen dan moeten gaan doen is onduidelijk. Dat er wat moet gebeuren is klaar, de mensen trekken anderen in hun rickshaw door de stad op hun blote voeten met alle verwondingen en gevaren vandien !

    


En de mensen ? Vriendelijk, aardig en behulpzaam. Ze maken graag een praatje, ook al spreken ze maar een paar woorden Engels. De kinderen zijn allemaal even schattig, vrolijk en lief. Ik merk wel het verschil of ik alleen over straat loop of met Rosalie. Alleen wordt ik af en toe nog wel aangeklampt door een bedelaar, maar het Rosalie gebeurt dat niet. Iedereen kent haar hier.
Maar natuurlijk wordt ook ik op deze eerste dag getroffen door de ellende.
Hoe idyllisch ook, het leven op straat is een hel. Een vrouw vertelt Rosalie hoe haar vriendin vorige week is gestorven. Ze laat maar liefst 9 kinderen achter (van 4 rickshawlopers). Ze was beroepsbedelaar en 'hoefde' dus niet op straat te leven, had een huis in een dorp buiten de stad. Wat een verschil met de kreupele, gehandicapte mensen die op het troittoir liggen.
Ze zijn te ziek om hun hand op te houden om te bedelen, niemand kijkt naar hun om ...


 Als een kind zo blij !

Stel je voor, gistermiddag in de taxi een nagenietende Willeke met verf aan haar handen ... de laatste keer dat ik met verf aan mijn handen thuis kwam was op kleuterschool denk ik...

Aan het begin van de middag nemen Rosalie en ik de taxi naar Prabartak, een tehuis voor geestelijk en lichamelijk gehandicapte volwassenen. Er wonen ca 70 mensen, Rosalie geeft aan ca 30 mensen les, 1x in de week.

Bij aankomst is het al gelijk feest. Een aantal komen gelijk naar buiten gerend 'Auntie !!, Auntie !!', want zo wordt Rosalie door heel Calcutta heen genoemd. We worden geknuffeld, gezoend, ze zijn zo blij ons te zien. Iedereen wil je aanraken. Het maakt ze niet uit dat ze mij niet kennen, alleen het feit al dat ik ze kom bezoeken resulteert in 'unconditional love', zoals Rosalie het zo mooi zei.

De les begint een half uur te laat, het is wat rommelig. Een weldoener heeft besloten een fikse lunch te sturen. Ze hebben liever geld voor onderwijs, aan eten is er daar geen gebrek, maar goed, iedereen zat nog te eten toen we kwamen. Daarnaast is er vorige maand een vrijwilliger, Austin, (goede vriend van Rosalie) gestorven aan Malaria, dus die werd op gepaste wijze herdacht.

  

Na een half uur kan de les dan toch beginnen. Vandaag vlinderles. Rosalie heeft een grote vlinder nagemaakt van panty's, inclusief voelsprieten enzo, prachtding. Ook bloemen meegenomen en zo legt ze uit hoe de vlinder vliegt, eet, iedereen was vol aandacht. Daarna mogen ze hun eigen vlinder maken. Ze had uit papieren tafelkleden al vlindervormen geknipt die ze met verfstiften konden stempelen. Een aantal bewoners kunnen dit niet zelf, dus die heb ik geholpen met verven. Daarna werden er nog voelsprieten opgeplakt en kunnen ze met hun eigen vlinder vliegen, ze zijn echt dolenthousiast en vooral trots op hun eigen gemaakte vlinder. Zo simpel en toch zoveel geluk !

Als mijn fototoestel boven water komt is het gelijk groot feest. Iedereen wil met zijn vlinder op de foto en bij elke flits wordt er geapplaudisseerd ! De digitale camera is al helemaal een succes, kunnen ze zichzelf terugzien. Ze gaan helemaal uit hun dak en het is vechten om een plekje voor de camera.


Na het maken van de vlinders heb ik de muziekinstrumenten uitgedeeld. Het grootste deel had Elly voor me gevonden op rommelmarkten en tweedehandswinkels en een klein deel had ik zelf nieuw gekocht. Het is weer gelijk feest, vechten om een triangel of een blokfluit ! Daarna iedereen door elkaar en vreemd genoeg klinkt het geweldig, maar dat zal wel te maken hebben gehad met alle blije gezichten. Er werd ook nog gedanst, het was werkelijk 1 groot feest. Nog nooit een groep mensen zo snel zo gelukkig gezien.

Toen we weggingen natuurlijk weer knuffels en zoenen, of Diddy (mijn bijnaam, betekent 'kleine zus') weer terugkwam. Ja, natuurlijk, volgende week ben ik weer van de partij en ik heb er nu al zin in !!
 

Wat een beetje geld kan doen en huwelijksperikelen

Ik ben 33 jaar en ik speel voor sardientje in een Indiase bus. Het gaat me goed af en na een kwartier glibber ik naar buiten, samen met Eva ben ik op weg naar Mitali's girls center in een buitenwijk van Calcutta. Eva is een hartsvriendin van Rosalie en heeft zowel haar eigen projecten als projecten samen met Rosalie en woont hier nu zo'n 5 jaar. Ze is een Duitse met Engelse humor en ze lijkt op Harry Potter ..

Mitali's girls center is een plaats waar kinderen heen kunnen na school. Kinderen gaan hier een dagdeel naar school, maar daarmee zijn ze er nog niet. Ze hebben bijles nodig en een plek om hun huiswerk te maken, want als je in een sloppenwijk woont, kunnen je ouders zelf niet lezen en schrijven en veel rust is daar ook niet te vinden. Het girls center van Mitali biedt deze gelegenheid aan zo'n 25 meiden tussen de 7 en 15 jaar. De kinderen gaat niet naar een formele school, dit is te duur (kost zo'n 10 euro in de maand) en dat kunnen de ouders niet betalen, maar ze gaan naar een zg freeschool. Hier wordt vaak een kleine bijdrage gevraagd van omgerekend zo'n 20 eurocent per maand. Nadeel is wel dat ze geen rijkserkende diploma krijgen, maar ze krijgen in ieder geval onderwijs en hebben zo kans op een betere toekomst !
 


In het girls center werken twee onderwijzers, deze worden betaald door Empower the Children (ETC), de organisatie van Rosalie. Ook betaalt ETC de huur van het gebouwtje/kleine ruimte. Daarnaast krijgen ze elke dag een lunch, maar dit programma valt momenteel een beetje tussen wal en schip. Het zit niet in het budget van ETC en vorig jaar konden ze maar 7 maanden lunch geven. Gelukkig had Eva zelf nog wat (privé) geld en heeft zij de andere 5 maanden voor haar rekening genomen. Maar waar praten we over ? Een dagelijkse lunch voor een kind kost zo'n 120 roepies per maand (= ca 2,5 euro). Dus voor 2,5 euro kan een meisje elke dag een maand lang een voedzame maaltijd nuttigen !! En het motto van Rosalie is dat er niet goed gestudeerd kan worden op een lege maag, dus vandaar de combinatie. Wellicht dat ik hier een goede bestemming voor een deel van het geld wat ik van diverse mensen gekregen heb, gevonden heb, ook voor dit jaar is er nog niet alle maanden geld genoeg.

Mitali leidt met alle liefde dit centrum, een mooie Indiase vrouw met een klein kindje van 2 jaar. Een jongetje, een prachtkind om te zien. Ze laat me haar trouwfoto's zien en gelijk wordt het verhaal dat Rosalie me vertelde over haar bruiloft me extra duidelijk. Het grootste deel van alle huwelijken in Calcutta zijn gearrangeerd. Ook in dit geval kende Mitali en haar aanstaande elkaar niet. Zelfs een ontmoeting voor de grote dag is niet toegestaan ! Mitali was doodnerveus, ze sliep een hele week niet, kan je je voorstellen, trouwen met iemand die je helemaal niet kent !! Nou, dat is goed van de trouwfoto's af te lezen, ook haar aanstaande moet erg nerveus geweest zijn. Van de eerste foto's in het album is de spanning af te lezen, strakke gezichten, bijna angstige ogen .. Later in het album wordt er wat relaxter in de camera gekeken en aan het eind gelukkig lachende gezichten.
Ik begreep van Rosalie dat ze een hartstikke leuke man heeft getroffen en dat ze nu heel gelukkig zijn samen, ze heeft een heel mooi zoontje nu.
 
Mitali en haar knappe zoontje


Rosalie had ook nog een ander mooi verhaal. Een paar jaar geleden zat ze bij de luchthaven te wachten op een vriend. Ze raakte aan de praat met een jonge vrouw, die elke keer heel schichtig om zich heen keek. Ze zou gaan trouwen volgende week, haar aanstaande studeert in Amerika en zou vandaag arriveren. Ze had alleen een foto van hem en mocht hem verder niet ontmoeten. Ze kwam dus gluren hoe hij er precies uitzag enzo. Maar zijn familie stond hem natuurlijk ook op te wachten, dus ze moest er wel voor zorgen dat zij haar weer niet zagen ... Het 'grappige' aan het hele verhaal is nog wel dat ook zij ging studeren in Amerika. Haar ouders waren erg bezorgd en hadden dus bedacht een man te zoeken die ook daar studeerde. Dat was het hele idee achter de bruiloft. Alleen hadden ze niet in de gaten hoe groot Amerika is, de ene ging naar de westkust en de andere ging aan de oostkust studeren ... hoe het afliep ? Rosalie heeft ze nooit meer gezien ..

Maar goed, we waren op het girls center van Mitali en er was nog een probleempje. De meiden hadden diverse spulletjes nodig voor het nieuwe schooljaar en de ouders konden dit niet betalen. We praten dan over pennen, potloden, gum en een liniaal. Eva maakte een calculatie en het hele kostenplaatje kwam neer op omgerekend 23 euro, dan hadden alle 25 meiden alles wat ze nodig hadden voor het hele jaar. Ik heb aangeboden dit te betalen. Mitali gaat alle spulletjes kopen en ik krijg donderdag alle aankoopbewijzen, want dat is iets waar Eva en Rosalie op hameren, dat alles goed onderbouwd wordt, elke uitgegeven roepie.

Ik heb ondertussen grote bewondering gekregen voor deze twee dames die hun hele werk en leven in dienst hebben gesteld van Calcutta, die twee weken die ik hier ben vindt ik het geweldig, maar mijn hele leven ??? Gelukkig zijn er mensen zoals zij !
 

Een ziekenhuis zonder ambulance

'Can you imagine ??', een vaste uitspraak van Rosalie, met haar harde stem met een fiks Amerikaans accent. Alleen al bij het typen van de woorden, weergalmt het in mijn hoofd.

Vanmorgen naar een ziekenhuis waar kinderen behandeld worden die niet meer kunnen lopen door polio of andere oorzaken. De kinderen komen van buiten Calcutta, uit de armste staat van India en worden hier heen gebracht. Hun ouders kunnen niet meekomen en soms zijn de kinderen wel 2 jaar van huis. Can you imagine ?

We worden warm onthaald, de kinderen zijn blij om Rosalie weer te zien, Aunty, Aunty !! (Is overigens niet alleen een bijnaam voor Rosalie, iedere vrijwilliger wordt hier zo genoemd ..) Vandaag les over koeien, Rosalie heeft voorbeelden, boekjes, knuffelkoeien, noem maar op. Vrij gewoon om zo les te geven in Nederland, maar hier zijn ze dat zeker niet gewend. Op het eind maakt ieder nog zijn eigen koe en is er zelfs een verkleedpartij.

  

Rosalie heeft vier koeienkleden, masker erbij en opgeblazen handschoenen dienen als uiers, jullie begrijpen, grote pret ! En dat is iets wat me toch wel flink raakt, pret hebben terwijl de kinderen ingewikkelde operaties moeten ondergaan, de meeste lopen met gips of met pinnen in hun benen, paps en mams zijn honderden kilometers ver weg en hebben ze soms maanden/jaren niet gezien .. en toch zoveel plezier .. Can you imagine ?

Ik krijg een rondleiding door het complex, zie de verpleegafdeling, waar de kinderen verblijven die nog niet zo lang geleden zijn geopereerd. De operaties worden overigens uitgevoerd door chirurgen uit Calcutta die dit vrijwillig doen, ze krijgen er niet voor betaald. Ik bezoek de slaapzalen en de afdeling voor hele kleine kinderen. Tot de leeftijd van 2 jaar mag de moeder mee naar het ziekenhuis. Soort Ronald Mc Donald, maar dan echt wel heel anders. De kinderen zijn overal even enthousiast, zelfs degene die hun bed nog niet uit mogen/kunnen. Even een aai over hun bol en ze stralen van trots.

De kinderen zijn eigenlijk bevoorrecht door hun ziekte of gebrek. Ze komen uit het armste deel van India, worden behandeld in Calcutta en krijgen gelijk onderwijs. Ze leren lezen, schrijven, rekenen, krijgen aardrijkskunde, vaak hebben ze nog nooit van India gehoord bijvoorbeeld. Ze leren Engels, Hindi en Bengali, drietalig verlaten ze het ziekenhuis ! Als ze terugkomen in hun eigen dorp moeten ze wel de slimste van de hele omgeving zijn, de meeste mensen (volwassenen) kunnen daar niet lezen of schrijven. Een kans op een beter leven doordat ze kreupel zijn (geweest). Can you imagine ?
 

De leraressen doen hun werk duidelijk met veel liefde. Een lerareres werkt er zelfs al 30 jaar ! De vrouw straalt rust en vertrouwen uit en de kinderen zijn dol op haar. Het kleine schooltje van het complex heeft vier hele kleine lokaaltjes, ongeveer 4 x 4 meter elk. Hier krijgen de kinderen dagelijks les. De lokaaltjes hebben duidelijk een opknapbeurt nodig, de verf bladdert verschrikkelijk, veel vochtplekken (onvermijdelijk met dit klimaat) en saaie kleuren. Wat zou dit opknappen als het geverfd zou kunnen worden in vrolijke kleuren ! Ook Rosalie had dit natuurlijk eerder gezien, er is een kostenberekening gemaakt en de opknapbeurt zou ongeveer EUR 500 gaan kosten ! Dat valt toch wel mee, ze kunnen er dan weer drie jaar tegen, voordat de vochtigheid er weer vat op krijgt. Iemand in Nederland die dit geld kan missen ??

Een ander probleem dat ik jammer genoeg niet op kan lossen (ligt ietwat buiten mijn bereik) is de ambulance. Er is een ambulance, maar die is al een jaar geleden 'overleden'. Hij staat nog in de garage, maar het is te gevaarlijk om er mee te rijden, als hij het überhaupt nog doet. Dit brengt grote problemen met zich mee. De kinderen moeten voor tests en checkups soms naar andere ziekenhuizen. Maar deze kinderen hebben vaak open wonden door pinnen in hun been of als ze net geopereerd zijn. Nu zijn ze genoodzaakt een taxi of rickshaw te regelen, vies en onhygiënisch, het risico op infecties is ongelofelijk groot. Laatst was er een spoedgeval, een kindje startte te bloeden en het kon niet met hun middelen gestopt worden. Ook in dat geval, het was midden in de nacht, werd er van ergens een auto geregeld om het kind naar een ander, beter ingericht, ziekenhuis te brengen ... Can you imagine ?

Nu weet ik niet goed welk beeld ik heb geschapen van het ziekenhuis, maar vergeet niet dat het een vrolijke bedoening is. De zusters en leraressen doen hun werk duidelijk met veel liefde en de kinderen zijn, ondanks hun sores, erg vrolijk en opgewekt. Can you imagine ??

N.B. Uiteindelijk hebben familie en vrienden genoeg geld gedoneerd (vooraf en toen ik in Calcutta zat), dat ik de kosten van het schilderen van de school kon vergoeden !!

 

Hopeloos verdwaald

Even een waarschijnlijk zeer warrig berichtje van mijn belevenissen vanmorgen ... excuses voor de schrijfstijl ...

Vanmorgen had ik grootse plannen, ik wilde een fotolijstje kopen en naar het Motherhouse van Moeder Theresa. Maar ja, gisterenavond was er tot half 1 veel lawaai in het guesthouse, dus ik werd vanmorgen pas om 9 uur wakker. Douchen, ontbijten ... alles duurt hier lang, dus het was al snel 11 uur, om half 1 had ik een afspraak, dus ik had 1,5 uur te gaan. Ik besloot eerst op pad te gaan voor het fotolijstje. Ik heb een foto van Rosalie met haar lieveling (een van de gehandicapten uit Prabartak) laten afdrukken en wil dat met lijstje aan haar geven als bedankje. Ik loop en loop en (er zijn geen 'normale' winkels hier zoals in NL) en zoek en zoek, maar nergens fotolijstjes. Ik zie ineens een straatnaam en realiseer me dat ik niet zover van het motherhouse vandaan kan zijn. Dan daar maar heen ! En plots sta ik voor iemand die zich omringt heeft met fotolijstjes ! Hoe toevallig ! Ik regel een lijstje voor 35 roepies (70 eurocent en ik heb niet eens afgedongen ..) en ik mag gaan zitten. Ik kijk toe hoe hij de foto bepoedert (neeeeeee...), het lijstje in elkaar timmert, de foto erin legt en een mooi kartonnen achterkantje lijmt. Na enige tijd pakt hij het in in een oude krant, touwtje erom en mijn kadootje is klaar, geweldig toch ?

Ik loop verder en, alhoewel de tijd gaat dringen, besluit toch op zoek te gaan naar het motherhouse. Ik vraag het overal en iedereen wijst me de weg, achteraf niet de goede volgens mij, maar ik dwaal door interessante wijken, veel buitenleven, markten overal, ik geniet volop. Geen idee waar ik ben, maar goed. Uiteindelijk wordt ik toch weer richting doorgaande straat gestuurd en sta ik voor het motherhouse. 1 minuut voor 12, ze sluiten om 12 uur, een vloek (wellicht niet gepast bij de nonnen hier) schiet door mijn gedachten. Maar nee hoor, de nonnen lachen me geduldig toe en ik ben nog welkom. Ik ren door een ruimte waar e.e.a. over moeder theresa is uitgestald, haar tas, haar slippers, haar jurk, een hoop foto's ... het bekende werk.

Daarna nog even snel langs haar tombe, men zegt dat deze nederig is, no way, het is een grote marmeren tombe waar volgens mij wel 50 moeder Theresa's in passen ! Bijna automatisch sla ik een kruisje en ik sta binnen 2 minuten weer buiten. Oeff, dat was maar net !

Maar nu, door al dat gedwaal heb ik geen idee waar ik ben. Ik loop verder in de goede richting (althans, dat denk ik), maar zie niks bekends, nou ja, eigenlijk is alles bekend, want alles lijkt hier op elkaar. Het is al 20 over 12 en ik ben nog steeds 'nergens', er valt iets op mijn neus, water waarschijnlijk, ik voel .. het is vogelstront ! ................ (niet voor herhaling vatbaar) ik veeg m'n gezicht schoon en geef het op. De eerste de beste taxi hou ik aan, twee mannen zitten voorin, aahh, is al niet zo'n goed idee, ze kennen sudderstreet niet ... ik laat ze voorbij gaan, ben niet zo avontuurlijk. Ook de tweede heeft geen idee waar sudderstreet is (is toch de bekendste straat hier, zou je denken, maar goed ...), bij de derde heb ik meer geluk, hij knikt. En het is druk, zeer regelmatig loopt alles weer vast en de motor van de taxi staat meer uit dan aan. Helluup !! Maar goed, this is India en als ik niet op tijd ben gaat Rosalie vast alleen, niets aan de hand. Uiteindelijk arriveer ik in Sudderstreet, 50 roepies hebben we afgesproken, ik heb ALTIJD klein geld, maar nu alleen maar 500 ... hij kan niet wisselen, ik ren vervolgens een telefoonwinkeltje in (he, ik ken die man, oh ja, hier bel ik wel eens ...), hij helpt me gelukkig en ik betaal de taxi. Het dringt nog steeds niet goed tot me door waar ik ben, ik ren als een kip zonder kop door sudderstreet, links, oh nee, toch rechts ... ik sta stil en realiseer me dat ik precies voor Zurich (waar ik had afgesproken) was afgezet door de taxi ... ik ben er om kwart voor 12. Gelukkig is Rosalie er nog niet en is er niets aan de hand .. eind goed al goed !! (en ik heb een fotolijstje !!!)

 

Acrobaten in de sloppenwijk

Na een taxirit van een uur sta ik oog in oog met zo'n 30 lachende kindertjes, 'auntie!', 'auntie!', roepen ze, ze zijn dolenthousiast om Rosalie weer te zien. Ze zitten allemaal al klaar in de school, nou ja, school, in Nederland zou het nog niet eens voor een schuur doorgaan. Het is een gebouw van zo'n 6 bij 4 meter en that's all, geen water, geen toilet, wel twee ramen.

Het valt me gelijk op dat twee kinderen, een jongen en een meisje er 'anders' uitzien. Beschaafder, hun haar mooi in de scheiding, mooie(re) kleren. Rosalie vertelt me dat deze twee (broer en zus) vanaf jongs af aan een Engelse school bezocht hebben, niet niks dus. Hun vader is nog niet zo lang overleden en de moeder met de kinderen wonen nu in de sloppenwijken, hebben geen geld en moeten hun kinderen nu naar een 'sloppenwijkenschool' sturen. Wat een schok moet dat voor hun geweest zijn ! Ze spreken perfect engels, het meisje lijkt er wel tussen te passen, maar de jongen zit min of meer op zichzelf, alsof hij nog niet helemaal geaccepteerd wordt.

Een ander meisje zit dromerig voor zich uit te staren, is erg verlegen en kijkt erg verdrietig. Wanneer ik naar haar lach, krijg ik een brede glimlach terug. Er is iets met dit meisje, het valt gelijk op. Ze blijkt het zesde kind te zijn uit een gezin. Ze heeft vijf oudere zussen en dit zesde kindje had dan toch eindelijk wel eens een jongetje moeten zijn ... meisjes kosten alleen maar geld. Het werd dus 'weer' een meisje en ze wordt om dat feit dagelijks door haar ouders geslagen. Moeilijk om te zien, wanneer het verhaal achter een kind duidelijk wordt, komt het wel erg dichtbij.

Vandaag les over de letter A, ze leren hoe ze deze moeten schrijven en daarna wordt er een verhaal verteld over een meisje dat graag Acrobaat wil worden. Ze zitten allemaal ademloos te luisteren, het platenboek wordt zelfs verslonden ! Ze vinden het prachtig. En de lesmethode moet jullie ondertussen ook duidelijk zijn, daarna mogen ze hun eigen acrobaat maken. Met wat papier, lijm, een uitgeknipte danseres en een touwtje maken ze een acrobaat die over een koord loopt. Vervolgens mogen ze hun eigen verhaaltje verzinnen. Geen idee wat al de kinderen verteld hebben, maar hun gezichtjes spraken boekdelen ! Ze vonden het fantastisch zelf een verhaal te maken en dit aan ons te mogen vertellen.

Als de les over is, laat Rosalie haar vakantiefoto's aan de kinderen zien. Ze is (hoe toevallig) afgelopen zomer in Nederland en Belgie geweest om wat vrijwilligers op te zoeken. Vooral de foto van de 'rickshaw' in Amsterdam en de watertaxi vinden ze geweldig, de mondjes vallen allemaal open bij het zien van zoiets bijzonders. De kinderen zingen nog een liedje voor ons en we worden enthousiast uitgezwaaid. Lieve kindertjes allemaal, hopelijk krijgen ze het later beter dan hun ouders en kunnen ze aan deze hel ontsnappen.

Voor het eerst ben ik in een 'echte' sloppenwijk. Er zijn hier namelijk drie soorten. De eerste zijn de bustees, kleine ruimtes in stenen gebouwen. Elke familie woont in 1 ruimte (van soms maar een paar m2), ze moeten soms zittend slapen, zo klein is het. Er is geen water, koken doen ze buiten. Ze hebben wel een adres (noodzakelijk om naar de formele school te kunnen gaan). Veel, heel veel mensen in Calcutta leven zo. Dan heb je de 'tijdelijke huisjes', zeg maar waar wij gelijk aan denken als je het woord sloppenwijk hoort. Een paar palen, een zeiltje of als je gelukt hebt een golfplaatje. Geen water, geen toilet, wel een adres, dus ook deze kinderen zouden naar school kunnen (al hebben ze het geld natuurlijk niet). Eens in de zoveel tijd komt de regering met bulldozers om de buurt schoon te maken. De mensen vluchten terug naar het dorp waar ze vandaan zijn gekomen. Na zo'n 2 maanden komen ze weer terug en bouwen ze alles weer op. Het derde soort zijn de mensen die hun zeiltje over de stoep gespannen hebben, de straatkinderen, etc. Deze groep heeft geen adres en kampt meestal met ingewikkelde problemen zoals alcohol, drugs, etc. Deze laatste groep heeft dan ook meer nodig dan 'alleen' onderwijs en voedsel. Ze hebben psychische problemen, verslavingen, etc.



Maar goed, ik ben nu in een sloppenwijk van het tweede soort. Rina (een vertaalster van de school) neemt me mee, ze wil dat ik foto's maak. Ik weet niet waarom en voel me ongemakkelijk. Wellicht heeft ze ze nodig voor haarzelf om iets aan te tonen ? Maar nee, ze wil dat ik het zie en het ook thuis kan laten zien. Overal open riolen, de mensen wonen er op en er naast. Het is er vies en goor en eigenlijk is dat zelfs nog zachtjes uitgedrukt. Toch wonen alle kinderen van de school hier en ze waren vrolijk ! Onvoorstelbaar !

 Het grootste probleem op dit moment is Dengue. Een 'nieuwe' ziekte voor Calcutta, het wordt overgebracht door de tijgermug. In feite is er een epidemie aan de gang, alleen de overheid doet er (nog) niks aan. Er is geen medicijn voor de ziekte en de zwakkeren (kinderen, ouderen) overlijden eraan. Sterke volwassenen kunnen weer beter worden. Gisteren zijn er hier 3 meisjes overleden. De mug gedijt goed in deze open riolen .. Vanmorgen las ik in de krant dat ze nu bepaalde wijken aan het 'besproeien' zijn met insecticide, ik ben bang dat deze mensen als laatste aan de beurt zijn ..

De kinderen komen op me toe gelopen en willen 'aan me zitten'. Ik kniel voor ze en geef ze een aai over hun bol, ze glimmen van trots. Een klein mannetje van ca 3 jaar met een oranje T-shirtje doet zijn arm voor zijn ogen, hij wil me blijkbaar niet zien. Wat ik ook probeer, hij haalt zijn armpje niet weg, iedereen roept hem toe zijn arm weg te halen, hij weigert. Ik heb hem niet in zijn mooie oogjes mogen kijken, misschien is het beter zo, ik had zijn uitdrukking waarschijnlijk nooit meer vergeten ...

 

"I'm brave, I can handle the world !"

Tegenover me zit Sultana, de oudste (ongetrouwde) dochter van de onderburen van Rosalie. Het gezin woont in een bustee, een 'kamer' van 5 bij 3 meter met 9 personen. Ze heeft net voor ons gekookt, we genieten nog na. Zo'n 12 gerechten had ze gemaakt, allemaal op 1 vuurtje in deze kleine ruimte, ongelofelijk en het was erg lekker ! Na het eten zijn we naar boven gegaan, naar Rosalie's flat, het is daar rustiger. Ze vertelt me over het gezin.

Haar vader maakt knoopsgaten, alleen maar knoopsgaten, hij gaat 's morgens vroeg de deur uit en komt elke dag tegen 11 uur 's avonds weer thuis. Hij heeft nooit een vrije dag, werkt 7 dagen in de week. Een dag niet werken is een dag geen inkomen. Ze houdt erg veel van haar vader en heeft medelijden met hem. Ze wenst een beter leven voor haar ouders. Haar moeder werkt niet, nou ja, niet werken, ze moet voor 9 personen elke dag het eten bereiden en de was doen, het lijkt me overbodig te vertellen dat er geen wasmachine is en dat er gekookt wordt op 1 vuurtje, echt wel een dagtaak dus.

De oudste drie zijn meiden, omdat een tante jarenlang geen kinderen kon krijgen, betaalde deze tante de school voor deze drie meiden. Ze gingen naar de beste Engelse school hier in Kolkata, dus ze spreken vloeiend Engels en zijn erg begaafd. Toen deze tante uiteindelijk toch zelf kinderen kreeg, is ze gestopt met het betalen van de schoolfee's. Hun vader heeft de kinderen echter niet van school gehaald en nam er een baantje bij om de fee's te kunnen betalen.

De oudste dochter is getrouwd, zij was klaar met haar school en ze werd uitgehuwelijkt. Dan hoefde de vader in ieder geval voor haar niet meer te zorgen. Ze wilde dit niet, maar werd gedwongen. Haar vader moest 25.000 roepies (ca 500 euro) lenen voor de bruiloft. Toen ik vroeg of ze haar man kende voor haar bruiloft, zei Sultana : "Ofcourse, it's our nephew !", er hoefde dan ook geen bruidsschat betaald te worden. Hij is gelukkig goed voor haar en ze hebben een klein, werkelijk schattig, jongetje van 2. Ze werkt als lerares op een school en het geld wat ze daar verdiend mag ze zelf houden van haar man. Ze geeft dit allemaal aan haar ouders om het gezin te ondersteunen.

Sultana wil beslist niet trouwen, ze wil haar leven niet voortzetten onder het 'juk der slavernij', zoals ze dat zelf zo mooi zegt. Je wordt namelijk geacht te gaan wonen bij je schoonouders en ook voor hun te zorgen als ze ouder worden. Sultana zag haar leven bijna zo 'eindigen' toen ze haar school had afgerond en er geen geld was voor een verdere studie. Totdat Rosalie boven hun kwam wonen en op een of andere wonderbaarlijke wijze met hun bevriend raakte. Zij betaalt nu haar studie, ze wil chef worden in een groot hotel, liefst in het buitenland. Toen ik vroeg of ze New Delhi al eens had bezocht, antwoordde ze ontkennend, ze was nog nooit buiten Calcutta geweest.

Ze heeft zoveel dromen, volgend jaar moet ze een jaar stage gaan lopen in een hotel in Schotland, ze is door het dolle heen. Wat moet dat een schok voor haar zijn, nog nooit verder geweest dan Kolkata en dan naar Schotland ... Na een jaar stage wil ze proberen daar een baan te vinden en daar nog minimaal 2 jaar te blijven werken. Ze kan dan al het geld naar huis sturen. Ze wil zo graag dat haar ouders een beter leven krijgen. Ze zegt dat ze elke dag aan God vraagt om haar ouders te sparen totdat ze uit Schotland terug komt, zodat ze ooit een beter leven zullen hebben. Ze wil een ander huis voor hun kopen en de studies van de jongsten betalen. Ze is zo dankbaar, God heeft haar alles gegeven waarvoor ze vraagde, maar, zo zei ze, ik vraag niet zoveel, want dat zou egoïstisch zijn. Van Rosalie zegt ze : "Rosalie helps me, just like God". Als ik vraag of ze niet bang is om alleen naar Schotland te gaan, zegt ze : "I'm brave, I can handle the world.."

Ze wil graag afvallen en staat verbaasd over mijn ervaringen. Ze wil weten welke oefeningen ik moet doen op de sportschool en voor ik het weet liggen we allebei op de grond. Ik laat haar de oefeningen zien en al puffend en steunend volgt ze me. Later zegt ze tegen Rosalie dat de oefeningen 'really hard' waren.

De derde dochter is Absana, zij is stil maar is helemaal gek van Engelse literatuur. Als je haar de kans geeft, dreunt ze zo een (uitgebreide) samenvatting op van 'A tale of two cities' of welk ander boek dan ook. Ze geniet zichtbaar en ik lach met haar mee, al kan ik haar gebrekkige Engels nauwelijks volgen.

Dan komt Mehtab, de oudste zoon. Hij is eigenwijs, alhoewel Rosalie zijn schoolgeld wil betalen, hij wil niet naar school (hij is 16 jaar). Hij spreekt goed Engels. Toch heeft hij zijn dromen, hij wil een 'business in computers' ! Hij waakt over Rosalie, zit te wachten totdat ze 's avonds thuis komt en doet dan haar deur op slot. Hij slaapt niet voordat ze veilig thuis is. Hij is erg artistiek, maakt de mooiste tekeningen en beschildert T-shirts. Hij helpt ook met het voorbereiden van de lessen, knipt en tekent beren, schepen, krokodillen, nou ja, noem maar op. Hij helpt haar ook met kleine dingen. Zo gaat hij naar het postkantoor voor haar. Hij was er nog nooit eerder geweest en is nu zo trots als een aap dat hij dat zomaar kan. Rosalie geeft hem eens in de zoveel tijd 100 roepies en als dat op is, krijgt hij nieuw. In een soort kasboekje houdt hij zijn saldo bij. Trots zegt hij tegen me: "This helps me with my business .." Hij spaart buitenlandse munten en postzegels, als ik hem een britse munt geeft, glimt hij van oor tot oor. Hij voelt zich belangrijk en ik geniet van dit kleine moment.

Mehtab, Asmaa en Rosalie in Rosalie's flat


De jongste van het gezin in Asmaa, zij is geadopteerd. Veel Indiase vrouwen worden in brand gestoken door hun echtgenoot. Ze steken de saree aan en zeggen dat het een kookongelukje was. Ze worden nooit vervolgd. Hetzelfde is gebeurd met de moeder van Asmaa, haar vader is een dronkaard. Toen haar moeder in het ziekenhuis lag, kwamen de ouders van Sultana op bezoek (ze waren vrienden), de vrouw was stervende. Ze vroeg of ze voor haar jongste dochter wilde zorgen. De moeder wilde niet, kon niet, nog een mond te voeden .. maar Sultana's vader zei ja. Als we 8 kinderen kunnen voeden, zal God ons helpen de 9e te voeden en zo kwam Asmaa bij hun in huis. Ze is nu 9 jaar, ze was 3 toen ze hier kwam. Ze is erg stil, gaat graag naar school. Ze geniet zichtbaar van de aandacht die Rosalie haar geeft. Volgens Sultana houdt hun vader meer van Asmaa dan van zijn eigen kinderen. Dit omdat Asmaa geen eigen ouders meer heeft en hij graag dat gevoel voor haar wil vervangen ...

Een gezin met een verhaal, zoals zovelen hier in Kolkata, Rosalie is als een tweede moeder voor de kinderen. Ze heeft ze vorig jaar voor het eerst meegenomen in een taxi, in de metro. Voor het eerst naar een park in Kolkata, ze waren er nog nooit geweest .. Mehtab mocht eens mee een vriendin ophalen vanaf de luchthaven, hij voelde zich zo belangrijk, zo trots, de luchthaven nota bene ! Toen Rosalie in april terugvloog naar USA, is het hele gezin mee geweest om haar uit te zwaaien, Mehtab gaf ze trots een rondleiding door het gebouw.

Vooral het verhaal van Sultana raakt me, zo zelfverzekerd als ze is over haar trip naar Schotland, ze is nog nooit buiten haar eigen stad geweest ... ze ziet het als haar enige kans om haar ouders een beter leven te kunnen geven, ze denkt niet eens aan haarzelf ! En wat zal ze het moeilijk krijgen als ze daar is, hier draait het hele leven om de familie, ze slapen, eten, etc. allemaal samen op een paar m2. Maar ze is niet bang en kijkt me recht in de ogen 'I'm brave, I can handle the world!', aan haar kookkunsten zal het in ieder geval niet liggen !

N.B. Mehtab gaat ondertussen wel naar school, hij ziet het belang ervan nu wel in. Sultana zit ondertussen in Schotland. Ze is afgestudeerd en zolang haar visum het toestaat werkt ze in restaurants, etc. Momenteel (najaar 2008) probeert men om Afsana ook in Schotland te laten studeren.
 

Mooie complimenten en Winnie de Poeh op een kaktus

Het is half 7 's avonds, in de 2 minuten dat ik van m'n hotel naar restaurant Zurich loop, heb ik al twee 'complimenten' te pakken. De eerste is van de man die prachtige kaarten verkoopt. Handgemaakt door mensen uit 'the village'. Vanmiddag kocht ik er al een paar, maar ik heb er nog eentje nodig voor Eva. Na het douchen heb ik me ruim ingesmeerd met muggenmelk. Als ik afreken en weg loop, vraagt hij me welk parfum ik op heb 'you smell so nicely'. Ik twijfel even, vertel ik hem de waarheid ? Nee, dan zou hij zich opgelaten voelen, ik zeg dat ik de naam niet meer weet, maar dat ik het luchtje van mijn man heb gekregen. Hij glimlacht 'good man', zegt hij.

Daarna struikel ik in mijn Indiase sarwar Zurich binnen. Ze komen al snel naar me toe, ik ben inmiddels een (hele) vaste klant hier, eet er toch zeker twee keer per dag. Ze complimenteren ze met m'n jurk en kijken me goedkeurend aan. Eentje zegt : "Western women always look attractive (!!!!) in Indian dress, with the white skin end blond (??) hair and so". Ik vergeet de onregelmatigheidjes in de complimenten en glimlach van binnen uit, mijn avond kan niet meer stuk !

Gistermiddag naar het weeshuis voor jongens. Het is een eind reizen, eerst met de metro naar het eindpunt van de metrolijn en dan twee autorickshaws, je bent zeker een uur onderweg en nog steeds in Calcutta. Eigenlijk is de autorickshaw (we zouden het een tuktuk noemen) mijn favoriete vervoermiddel, je moet wel een sterke maag hebben, maar ik vind het fantastisch hoe elke centimeter hier drie keer benut wordt. Ik denk zelfs dat de bestuurders ervan suïcidaal zijn, maar dat zullen ze vast niet met me eens zijn.

Er wonen momenteel 6 jongens in het weeshuis, maar ze zijn pas verhuisd naar een groter complex en binnenkort zullen er 20 jongens wonen. 2 ervan zijn momenteel ziek (dengue, hopelijk overleven ze het), dus er staan 4 jongens op ons te wachten. Ik heb de duplo/lego bij me die Patricia mee had gegeven.


Eerst zijn ze nog wat terughoudend, kennen het niet, maar als ik voordoe wat je ermee kan doen, is het ijs al snel gebroken. Voor ik het weet zit Winnie de Pooh op een kaktus en staat er een WTC met een taart bovenop. Geweldig om te zien, gelijk druk aan het bouwen, glimlachen van oor tot oor ! Ook het vouwpapier wat ik van Harry & Catrien had gekregen wordt enthousiast ontvangen, al snel vliegen de vliegtuigen door de lucht en varen de boten op het bed. Ik hoef echt niet uit te leggen hoe het werkt! Als we weggaan, willen ze alles weer inpakken, ze denken dat ik het weer mee zal nemen .. ik vertel ze dat ze het mogen houden en acht kleine dankbare oogjes kijken me aan ..